Dấu hiệu nhận biết, cách điều trị bệnh gout hiệu quả

Bệnh gout là gì? 

Bệnh gout là một dạng bệnh khớp do tinh thể, gây ảnh hưởng đến các khớp. Nồng độ axit uric trong máu cao có thể dẫn đến việc axit uric tích tụ trong khớp và gây ra phản ứng viêm và đau dữ dội.

Bệnh gout là dạng [viêm khớp] phổ biến nhất(/conditions-diseases/arthritis/symptoms-causes). Bệnh thường ảnh hưởng đến các khớp như:

• Ngón chân cái
• Bàn chân
• Mắt cá chân
• Gót chân
• Mu bàn chân
• Đầu gối

Dù ít phổ biến hơn nhưng bệnh gout cũng có thể ảnh hưởng đến các khớp ở chi trên như ngón tay hoặc cổ tay.

Bệnh gout có thể gây ra các cơn đau dữ dội, đột ngột, tình trạng đỏ và nhạy cảm đau ở khớp. Khớp bị ảnh hưởng có thể nhạy cảm đau đến mức khiến bạn khó trở mình khi nằm trên giường hoặc khiến bạn thức giấc giữa đêm vì cảm thấy ngón chân cái nóng như lửa đốt.

Ai dễ mắc bệnh gout

Số lượng nam giới mắc bệnh gút cao gấp 3 lần so với nữ giới và bệnh thường xuất hiện phổ biến ở nam giới trên 40 tuổi. Đối với phụ nữ, nguy cơ mắc bệnh gút tăng cao sau giai đoạn mãn kinh.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gút bao gồm:

• Thừa cân và thường xuyên sử dụng rượu bia.
• Tiền sử gia đình có người mắc bệnh gút.
• Sử dụng một số loại thuốc lợi tiểu (thuốc nước) để điều trị huyết áp cao hoặc một số loại thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp hay bệnh vẩy nến.
• Mắc các bệnh lý như huyết áp cao, cholesterol cao, tiểu đường hoặc bệnh tim mạch.
• Đã từng thực hiện phẫu thuật nối tắt dạ dày.

Biểu hiện lâm sàng của bệnh gout

Với những dấu hiệu bệnh gout dưới đây có thể giúp bạn dễ dàng phát hiện sớm và điều trị hiệu quả:

• Cơn đau dữ dội tại các khớp, nhất là vào buổi đêm.

• Tại các khớp có biểu hiện viêm, sưng đỏ, cảm giác nóng ở khớp và chạm vào sẽ thấy đau.

• Đau khớp do cơn gout thường diễn ra khoảng 5 - 7 ngày sau đó giảm dần. Khi hết cơn đau khớp sẽ hoạt động bình thường trở lại.

• Bệnh nhân bị hạn chế vận động do các cơn đau khớp.

Khi quan sát thấy cơ thể có những dấu hiệu bất thường, các bạn nên đến bệnh viện để được thăm khám sớm và thực hiện các xét nghiệm liên quan để có được kết quả chính xác. Một số xét nghiệm chẩn đoán cần thiết gồm có: xét nghiệm máu, chụp X - quang, làm siêu âm, kiểm tra dịch lỏng trong khớp. 

Chẩn đoán bệnh Gout 

Cơn gout cấp có thể xảy ra nhiều khớp ở các thời điểm khác nhau hoặc nhiều khớp ở cùng thời điểm. Nếu nghi ngờ bệnh gout cấp tính hoặc mãn tính, xét nghiệm axit uric huyết thanh có thể được thực hiện. Nồng độ axit uric huyết thanh thấp làm cho chẩn đoán bệnh gút ít có khả năng xảy ra hơn, nhưng tăng axit uric máu và đau khớp không xác nhận bệnh gout.

Trong đợt bùng phát bệnh gout cấp tính, một bệnh nhân có thể nghịch lý có mức acid uric bình thường hoặc thậm chí thấp. Nghi ngờ về bệnh gout có thể đảm bảo giới thiệu đến một bác sĩ chuyên khoa khớp để điều trị bệnh khớp. Thử nghiệm để xác nhận hoặc loại trừ bệnh gout là hút và kiểm tra dịch bao hoạt dịch của khớp bị sưng đau để tìm tinh thể axit uric.

 Điều trị Gout cấp 

Một số điểm mới nổi bật trong khuyến cáo cấp độ cao về việc lựa chọn và sử dụng thuốc giảm acid uric máu theo phác đồ điều trị Gout mới nhất của ACR 2020 bao gồm:

Quản lý lối sống

• Hạn chế tiêu thụ sản phẩm có cồn.
• Giảm thực phẩm giàu purin.
• Tránh sử dụng si-rô giàu fructose.
• Áp dụng chương trình giảm cân cho người bệnh Gout thừa cân.

Khuyến cáo điều trị cơn Gout cấp

• Sử dụng colchicine, NSAIDs hoặc glucocorticoids là liệu pháp đầu tiên trong phác đồ điều trị Gout mới nhất.
• Colchicine liều thấp có hiệu quả tương đương với liều cao, vì vậy sử dụng liều thấp là tốt hơn để giảm nguy cơ tác dụng phụ.
• Nếu người bệnh Gout cấp không đáp ứng, dung nạp kém hoặc có chống chỉ định với colchicine, NSAID, hoặc glucocorticoids, thì có thể cân nhắc việc sử dụng thuốc ức chế IL-1 cho người bệnh thay vì không sử dụng thuốc.

Chỉ định cho liệu pháp hạ acid uric máu

• Bắt đầu sử dụng thuốc giảm acid uric máu ngay khi người bệnh có cơn Gout cấp, xuất hiện nốt tophi dưới da, có hình ảnh tổn thương liên quan đến Gout, hoặc khi có từ 2 cơn Gout cấp trở lên trong một năm.
• Không dùng thuốc hạ acid uric máu cho những người bệnh mới trải qua cơn Gout cấp đầu tiên hoặc chỉ có tình trạng tăng acid uric máu mà không có biểu hiện Gout cấp hay nốt tophi dưới da.
• Allopurinol hoặc febuxostat được ưu tiên hơn probenecid làm phương pháp điều trị đầu tay cho bệnh nhân có suy thận mãn tính từ trung bình đến nặng, với allopurinol được khuyến cáo sử dụng trước.
• Khởi đầu điều trị với liều thấp allopurinol hoặc febuxostat.

Chế độ ăn cho người bị gout

Để hạn chế tối đa biến chứng do bệnh gout gây ra thì việc kiêng cữ một số thực phẩm là cần thiết. Tuy nhiên để đảm bảo sức khỏe và không bị thiếu hụt chất dinh dưỡng, người bệnh nên duy trì chế độ ăn uống sau đây:

Thực phẩm người mắc bệnh gout nên ăn

• Người bệnh gout nên bổ sung thêm 500 - 1000mg vitamin C hàng ngày.
• Uống nhiều nước hàng ngày để tăng cường đào thải axit uric, nên uống nước khoáng kiềm.
• Người mắc bệnh gout nên ăn các loại thịt có màu trắng, đồng thời hạn chế ăn các loại thịt đỏ, vì thịt có màu trắng thường ít purin hơn. Có thể duy trì lượng protein cần thiết mỗi ngày là 50-100g.
• Nên sử dụng các loại thực phẩm có chức năng đào thải axit uric trong máu như quả cherry, dâu tây, cải bẹ xanh, cam, lá sake.
• Nên thay thế các loại dầu ăn thông thường bằng dầu ô liu, dầu lạc, dầu vừng.... để giảm bớt lượng chất béo.
• Trong các món ăn hàng ngày nên ăn các món hấp, luộc, hạn chế tối đa các món ăn chiên, xào chứa nhiều dầu mỡ.

Người bị bệnh gout có thể sử dụng thoải mái các thực phẩm tinh bột và các loại rau củ bởi các loại tinh bột giàu carbohydrate là loại thực phẩm quan trọng đối với người bệnh gout. Đặc biệt các thực phẩm này đều chứa một lượng purin an toàn. Người bệnh có thể ăn các loại rau xanh, dưa chuột, súp lơ, mì, miến, bún, khoai bánh mì, ngũ cốc,...

Một số thực phẩm người bệnh gout cần hạn chế

Những thực phẩm người mắc bệnh gout cần tránh là các thực phẩm có chứa lượng purin cao như các loại hải sản, nội tạng động vật, thịt thú rừng, thịt gia cầm, các loại động vật có vỏ (sò, ốc, hến.....). Hầu hết, các thực phẩm đều dễ dàng làm tăng nguy cơ hình thành bệnh gout cấp tính. Ngoài ra, người bệnh gout cần kiêng một số thực phẩm sau đây:

• Một số loại rau không tốt cho người bệnh gout là cải bắp, rau bina, măng tây và nấm.
• Hạn chế lượng chất béo trong khẩu phần ăn hàng ngày bằng cách chọn thịt nạc, không ăn da động vật và các sản phẩm sữa ít chất béo.
• Tránh các loại hoa quả chua, đồ lên men như dưa cà muối, các loại nấm, măng, giá đỗ trong thực đơn bởi chúng có thể làm tăng tốc độ tổng hợp axit uric trong cơ thể.
• Tránh uống rượu bởi rượu làm gia tăng sự tạo axit uric trong gan và ngăn cản thận thải axit uric.

Một số loại gia vị như ớt, hạt tiêu cũng nên dùng hạn chế vì sử dụng các loại gia vị này có thể gây hưng phấn thần kinh tự chủ gây tái phát bệnh gout.

Chế độ ăn uống hàng ngày có ảnh hưởng rất lớn đến việc điều trị bệnh, do đó những người mắc bệnh gout cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Thay đổi lối sống lành mạnh 

Ngoài chế độ ăn uống, có một số thay đổi lối sống có thể giúp người bị bệnh gout giảm nguy cơ mắc bệnh gout và các cơn đau gout:

Thừa cân béo phì có thể dẫn đến kháng insulin, thúc đẩy nồng độ axit uric cao hơn. Do vậy, việc giảm cân ở những người bị gout là rất cần thiết. Tuy nhiên, cần tránh giảm cân một cách đột ngột vì nó làm tăng nguy cơ tái phát cơn gout.

Tập thể dục thường xuyên không chỉ giúp cơ thể khỏe mạnh, tăng sức chịu đựng mà còn giúp ngăn ngừa các cơn gout. Hoạt động thể chất giúp duy trì cân nặng hợp lý và giữ cho axit uric ở mức thấp.

Nước giúp cơ thể loại bỏ axit uric dư thừa bằng cách tăng thải ra ngoài theo đường nước tiểu, nhờ đó ngăn ngừa các cơn gout. Mỗi ngày nên uống ít nhất 2 lít nước và uống nhiều nước hơn sau khi vận động nhiều.

Có một số nghiên cứu chỉ ra rằng bổ sung vitamin C có thể giúp ngăn ngừa các cuộc tấn công bệnh gout bằng cách giảm nồng độ axit uric. Tuy nhiên cần nhiều nghiên cứu hơn để có thể đưa ra kết luận chính xác.

Một số dược liệu dành cho người bị gout 

Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, một số thảo dược tự nhiên có thể hỗ trợ kiểm soát gout và giảm nồng độ acid uric trong máu khi được sử dụng đúng cách. Nhiều nghiên cứu cho thấy các thảo dược như hy thiêm, chuối hột, lá lốt, rau diếp cá, dây gắm và ngải cứu chứa các hoạt chất có tác dụng chống viêm, giảm đau, hỗ trợ đào thải acid uric và góp phần hạn chế hình thành tinh thể urat trong khớp.

Tuy nhiên, thảo dược không thể thay thế thuốc điều trị. Để đạt hiệu quả tốt, người bệnh cần kết hợp chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế thực phẩm giàu purin, uống đủ nước, duy trì cân nặng phù hợp và tuân thủ phác đồ điều trị của bác