Phương pháp trị liệu cho trẻ tự kỷ hiệu quả và phổ biến

Chứng tự kỷ ở trẻ em là gì? 

Chứng tự kỷ là một dạng rối loạn phát triển lan tỏa, ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của sự phát triển của trẻ, bao gồm kỹ năng giao tiếp, quan hệ xã hội và hành vi bất thường. Hiện nay, có nhiều nghiên cứu đang được tiến hành để tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả cho chứng bệnh này trong đó một phương pháp là châm cứu cho trẻ tự kỷ.

Trước khi tìm hiểu về cách điều trị tự kỷ ở trẻ, chúng ta nên hiểu rằng tự kỷ không phải là bệnh lý mà là một rối loạn phổ tự kỷ (autism spectrum disorder - ASD). Đây là một rối loạn phức tạp của phát triển não bộ, thường gặp ở trẻ sơ sinh, nhất là trẻ trước 3 tuổi.

●       Trẻ gặp khó khăn trong việc phát triển kỹ năng ngôn ngữ

●       Khi lớn lên, trẻ thường không nhìn trực tiếp vào người đối diện, thường xuyên lơ đãng.

●       Trẻ không phân biệt được người quen với người lạ và không biết cách bày tỏ cảm xúc vui buồn.

●       Một số tự kỷ có thể không cảm nhận được nguy hiểm một cách chính xác hoặc không phản ứng một cách phù hợp khi đối mặt với tình huống nguy hiểm.

●       Trẻ có thể thực hiện các hành động tự gây thương tích để giải tỏa cảm xúc hoặc để thu hút sự chú ý.

●       Thường xuyên lặp lại các hành động hoặc thói quen như: quay đầu, lắc đầu,...

●       Một số tự kỷ có phản ứng quá mạnh hoặc không phản ứng đối với một số yếu tố giác quan như ánh sáng, âm thanh, mùi…

Thực tế mỗi trẻ sẽ có những đặc điểm riêng. Đối với một số trẻ, các biểu hiện có thể nhẹ và không ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, trong khi đối với những trẻ khác, các dấu hiệu có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập và giao tiếp hàng ngày.

Dấu hiệu tự kỷ ở trẻ nhỏ theo từng độ tuổi  

Các đặc điểm chính của rối loạn phổ tự kỷ là trẻ khó tương tác và giao tiếp xã hội, các hành vi và sở thích bị hạn chế và lặp đi lặp lại. Trẻ em mắc chứng tự kỷ có thể rất thông minh, trí thông minh bình thường, hoặc gặp khó khăn trong học tập. Ở mỗi độ tuổi phát triển, biểu hiện tự kỷ ở trẻ sẽ khác nhau. Do đó, cha mẹ cần nắm được các dấu hiệu nhận biết trẻ có nguy cơ mắc tự kỷ theo từng độ tuổi để kịp thời phát hiện khi trẻ có biểu hiện bệnh và có biện pháp can thiệp phù hợp, giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp, xã hội cần thiết, mang lại cho trẻ chất lượng cuộc sống tốt hơn.

Dấu hiệu tự kỷ của trẻ dưới 12 tháng tuổi

• Không thể hiện sự thích thú trên khuôn mặt;
• Không giao tiếp bằng mắt;
• Không trả lời khi trẻ được gọi bằng tên, không quay lại để xem nơi phát ra âm thanh hoặc không tỏ ra giật mình khi nghe thấy một tiếng động lớn;
• Không thể hiện sự quan tâm đến các trò chơi mà các trẻ khác thường chơi và thích thú;
• Không nói bập bẹ hay tạo ra âm thanh như tiếng cười, khóc khi thích thú hay giận dữ một chuyện gì đó;
• Không sử dụng cử chỉ, chẳng hạn như đưa tay về phía cha mẹ khi trẻ muốn được bế.

Dấu hiệu tự kỷ của trẻ mới biết đi từ 12 đến 24 tháng tuổi

• Trẻ không có cử chỉ khi 12 tháng tuổi: chỉ tay, vẫy tay, bắt tay, nhìn mắt, cười đáp;
• Không bập bẹ nói khi 12 tháng tuổi, không sử dụng các từ đơn khi 16 tháng, nói câu có hai từ khi 24 tháng;
• Trẻ bị mất kỹ năng ngôn ngữ hoặc kỹ năng xã hội;
• Dường như trẻ phớt lờ hoặc không chú ý đến những người xung quanh;
• Luôn lặp đi lặp lại một cử động cơ thể hoặc một hành động nhất định nào đó
• Đi nhón chân hoặc trẻ không thể bước đi.

Dấu hiệu tự kỷ của trẻ từ 2 tuổi trở lên

• Gặp khó khăn trong giao tiếp với cộng đồng và thích thu mình trong thế giới riêng, ít chơi hoặc quan tâm tới các trẻ khác cùng lứa;
• Thích chơi với một vài đồ vật nào đó, ngắm nghía quan sát hình dạng, màu sắc của chúng nhưng không quan tâm đến công dụng của những đồ vật này;
• Không có trí tưởng tượng sáng tạo trong các hoạt động vui chơi, học tập;
• Không có khả năng thích nghi với những thay đổi trong sinh hoạt hàng ngày và môi trường xung quanh, bắt mọi người phải tuân theo một nếp sinh hoạt nhất định;
• Trẻ có thể kháng cự, không hợp tác hoặc hoạt động quá mức, hiếu động, bốc đồng hoặc hung hăng.

Cách chữa bệnh tự kỷ cho trẻ

Nếu phát hiện và chữa bệnh tự kỷ cho trẻ sớm sẽ đem lại hiệu quả cao hơn, giúp trẻ nhanh chóng hòa nhập với xã hội và có cơ hội phát triển bản thân.

Chữa tự kỷ bằng phương pháp y sinh học

• Hóa dược: Hiện nay vẫn chưa có thuốc đặc hiệu để chữa bệnh tự kỷ cho trẻ. Mặc dù vậy, bác sĩ có thể kê đơn cho trẻ thuốc để điều trị triệu chứng liên quan đến tự kỷ như động kinh, rối loạn tăng động giảm chú ý, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm, hành vi hung hăng, tự hủy hoại, ... Các thuốc này có thể gây ra tác dụng không mong muốn nghiêm trọng, do đó chỉ nên dùng khi có chỉ định và thường xuyên đưa trẻ đi kiểm tra sức khỏe để đánh giá hiệu quả của thuốc.
• Vật lý trị liệu: là cách chữa bệnh tự kỷ qua cơ chế hoạt hóa một số cơ quan kém hoặc không được hoạt động ở trẻ tự kỷ. Phương pháp này giúp trẻ làm các động tác phức tạp như vận động chéo của chân và tay, vận động tinh của bàn tay, vận động cơ quan phát âm, ... Ngoài ra, chữa tự kỷ theo phương pháp này có thể loại bỏ một số hành vi đặc trưng của tự kỷ và thay bằng các hành vi tích cực hơn.
• Bấm huyệt: Đây là một phương pháp hỗ trợ chữa bệnh tự kỷ cho trẻ đã được chứng minh là có hiệu quả. Thời gian điều trị của phương pháp này khá dài, tuy nhiên trẻ sẽ có những thay đổi tích cực như nói được một số từ và hợp tác với người lớn, chơi với bạn bè.
• Oxy cao áp: Đây là cách chữa bệnh tự kỷ được áp dụng nhiều ở các nước phát triển. Trẻ được đặt trong một môi trường oxy tinh khiết (gần như 100%) với áp suất cao, lượng oxy sẽ thấm qua da và hòa tan vào máu. Điều này làm cho lượng oxy trong máu cao hơn rất nhiều so với bình thường. Một số vùng não của trẻ tự kỷ có tốc độ tuần hoàn máu chậm hơn so với trẻ bình thường. Ngoài ra, trẻ có thể có các biểu hiện như viêm thần kinh, viêm dạ dày ruột, giảm khả năng vận chuyển oxy đến tế bào và mô cơ thể. Do đó, liệu pháp oxy cao áp sẽ cung cấp nhiều oxy hơn cho não, tăng tạo các mạch máu mới, kháng viêm, tăng lưu lượng oxy đến tế bào và cơ quan.
• Tế bào gốc: Phương pháp chữa tự kỷ bằng tế bào gốc vẫn còn đang trong giai đoạn nghiên cứu.